Vergi Usul Kanunu’nun 134. Maddesi gereğince vergi incelemesi; ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak amacıyla yapılır. Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere vergi incelemesi yalnızca vergi kayıp ve kaçağını tespit etmek üzere değil, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırıp saptamaya ve sorumluların doğru vergi ödemelerini sağlamak için yapılır.

Ülkemizde vergi inceleme oranlarının %2’lerde olduğu tahmin ediliyor. Yani her yüz firmadan ikisi inceleme kapsamında değerlendiriliyor. Gerçi son zamanlarda yapılan altyapı çalışmaları ile bu oranda artış sağlanmıştır. İncelemeler sonucunda maalesef mükelleflerin ciddi cezalara maruz kaldığını söyleyebiliriz. Bu cezaların bazıları yanlış muhasebe kayıtlarından bazıları da yönetim kadrosunun almış olduğu yanlış kararlar sonucunda ortaya çıkabilir. Bu durumlar inceleme esnasında karşılaşılan ve cezai işlem doğuran olaylardır. Ancak burada asıl önemli olan inceleme dilimine neden girilir… Bu nedenleri kısaca sizinle paylaşmak istedim.

İHBAR: Mükellef hakkında ciddi ve somut belgelere dayandırılacak bir ihbar varsa vergi incelemesi yapılabilir.
SAHTE BELGE DÜZENLEME VE KULLANMA: Sahte belge yani halk dilinde naylon fatura Gelir İdaresi’nin kullanmış olduğu teknoloji sayesinde elektronik ortamda kolayca fark edilebiliyor ve incelemeye neden oluyor.
DÜŞÜK KÂR ORANLARI: Mali tablolarınızda faaliyette bulunduğunuz sektördeki diğer firmaların kâr oranlarından daha düşük bir kârlılık oranına sahip olmanız incelemeye sebebiyet verecek faktörler arasında yer almaktadır. Yalnız düşük kârlılığın nedenlerini ortaya koyacak belgelere sahipseniz mükellef açısından sorun teşkil etmemektedir.
KARŞIT İNCELEME: Mal ve hizmet alışverişinde bulunduğunuz firmaların incelemeye tabi tutulması sonucunda vergi inceleme memurunun gerek gördüğü durumlarda (kayıtların karşı firmayla birbirini tutmaması) incelemeye gerek duyulabilir.
YÜKSEK RAKAMLI İNDİRİM VE İSTİSNALAR: Beyanname üzerinde ticari bilanço kârından düştüğünüz istisna ve bağış miktarının çok yüksek olması durumunda bu rakamların doğruluğunu araştırmak adına mükellef incelemeye tabi tutulabilir.
DİĞER KURUMLARDAN GELEN BİLGİLER DOĞRULTUSUNDA: Gelir İdaresi hem kamu kurum ve kuruluşlarıyla hem de bankalar başta olmak üzere özel sektör kuruluşları ile oldukça önemli bilgi paylaşımında bulunmaktadır. Bu kapsamda gelen bilgileri riskli görüp mükellefi incelemeye tabi tutabilir.
SEKTÖR İNCELEMESİ: Faaliyette bulunduğunuz sektörde vergi kaybı yaratan bir husus tespit edilmişse tüm sektör firmaları sınırlı incelemeye tabi tutulabilir.
Vergi inceleme sebepleri sadece bu yedi nedenden ibaret değildir tabii ki… Bilanço ve gelir tablonuzdaki bir kalemin dikkat çekmesi, devletten alacağınız olması durumunda alacağın istenmesi veya tamamen tesadüfi olarak da incelemeye alınabilirsiniz. Bu konuda sıkıntıya girmek istemeyen mükellefler yukarıdaki nedenleri göz önünde bulundurmalıdırlar.

Fevzi Apaydın Güven Tazeledi

İnanç DAĞDELEN
www.yenidonem.com.tr