Haber Aramızda | Samsun Haberleri

Türkiye’nin aşı haritası erişime açıldı!

Türkiye’nin aşı haritası erişime açıldı!
3.589 views
26 Ocak 2021 - 15:56

Türkiye’nin aşı haritası erişime açıldı!

İşte il il son durum…

Türkiye’nin günlük aşı tablosunun yer aldığı ‘COVID-19 Aşısı Bilgilendirme Platformu’ erişime açıldı. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın geçtiğimiz günlerde hakkındaki bilgileri paylaştığı platformda aşı haritası ile il il aşılanan kişi sayısı görüntülenebiliyor.

Pek çok kişi Covid-19 pandemisinden önceki hayatlarına geri dönmek için can atıyor ve aşılar sayesinde bunun gerçekleşeceğini umuyor.

Fakat bilim insanları aşılama programlarının başlamasıyla maskelerimizi atıp normal hayata geri dönemeyeceğimiz konusunda uyarılarda bulunuyor.

Aşı Türleri

Aşıların hazırlanmasında kullanılan antijenlerin sınıflandırılmasına dayanılarak isimlendirilen pek çok aşı tipi vardır.

Canlı Atenüe Aşılar• Canlı aşılar hastalığa neden olan yaban virüsün ya da bakterinin laboratuvar koşullarında zayıflatılmasıyla elde edilir.

• Bu şekilde elde edilen aşıdaki mikroorganizma çoğalma ve bağışıklık yanıtı oluşturma yeteneğine sahiptir.

• Hastalık yapıcı özellikleri ise zayıflatılmıştır.

• Canlı aşılar, gebelere ve bağışıklık sistemi zayıflamış ya da baskılanmış kişilere uygulanmamalıdır.

• Canlı aşı örnekleri; sarı humma, rotavirus aşısı, BCG, oral polio aşısı (OPA), kızamık kızamıkçık kabakulak (KKK) ve suçiçeği aşılarıdır.

İnaktif Aşılar1. Toksoid Aşılar

• Toksini olan mikroorganizmaların toksinlerinin yapısı değiştirilerek toksik özellikleri yok edilmiş,bağışıklık yanıtı oluşturacak özellikleri korunmuş halini içerir.

• Difteri ve tetanos aşıları toksoid aşılardır.

2. Tam Hücre Aşıları

• Bir mikroorganizmanın tamamını öldürülmüş halde içeren aşılardır.

• Kültür ortamında üretilen mikroorganizmanın ısı ya da kimyasal yöntemler kullanılarak öldürülmesiyle elde edilir.

• Hepatit A aşısı ve inaktif polio aşısı bunun örnekleridir.

3. Fraksiyone Aşılar

• Mikroorganizmanın inaktivasyonu sonrasında belirli kısımları içeren aşılardır.

3.1. Protein Bazlı Aşılar

• Bakteri veya virüsün saflaştırılmış ya da rekombinant teknoloji ile elde edilmiş protein yapılarının kullanıldığı aşılardır.

3.1.1. Split Aşılar:

• Mikroorganizmanın parçalandıktan sonra bir kısmını içeren aşılardır.

• İnaktif grip aşısı split aşıdır.

3.1.2. Subunit Aşılar

• Mikroorganizmanın belli antijenik kısımlarını içerir.

• Hepatit B aşısı, asellüler boğmaca aşısı subunit aşılardır.

3.2. Genetik Bilgi İçermeyen Yapısal Aşılar

• Virüsün tüm kapsidini içeren ancak enzim veya nükleik asitlerini içermeyen aşılardır.

• Örneğin HPV aşısı.

3.3. Polisakkarid Bazlı Aşılar

• Bakterinin yüzey kapsülünü oluşturan uzun şeker molekülleri zincirlerinden oluşan aşılardır.

3.3.1. Saf Polisakkarid Aşılar

• Pnömokok aşısı, meningokok aşısı bunun örnekleridir.

3.3.2. Konjuge Polisakkarid Aşılar

• Konjuge pnömokok aşısı, konjuge meningokok aşısı, Hib aşısı bunun örnekleridir.

mRNA ve DNA İçeren Aşılar• mRNA Aşıları; Hedeflenen mikroorganizmanın antikor oluşturan antijenik yapısının mRNA’sını içeren aşılardır.

(COMIRNATY- Pfizer Biontech mRNA aşısı, Moderna mRNA aşısı gibi)

• DNA Aşıları; Hedeflenen mikroorganizmanın antikor oluşturan antijenik yapısının DNA’sını içeren aşılardır.

Vektör Aşıları• Modifiye edilmiş virüslere, hedeflenen mikroorganizmanın antikor oluşturan antijenik yapısının genetik bilgisinin eklenmesi ile oluşturulan aşılardır. (Sputnik-V, ZEBOV, AZD1222)

* COVID-19 aşıları için bakınız “COVID-19 Aşısı Çeşitleri”

Aşılar Nasıl Etki Eder?

AŞI NEDİR? 
Bir enfeksiyona karşı bağışıklık sağlamak için hazırlanmış, vücuda çeşitli yollarla verilen biyolojik ürünlere aşı denir.

Aşı, insanları hastalıklardan ve hastalıkların neden olduğu sonuçlardan koruyabilmek için sağlam ve risk altındaki kişilere uygulanır. Vücut bu şekli ile kendisine zarar vermeyen mikrop ya da toksinleri tanır ve onlara karşı bir savunma geliştirir. Böylece vücut mikropla karşılaştığında önceden geliştirdiği savunma sistemini kullanarak mikropla savaşır ve kişi hastalığa yakalanmaz. Bu kişi artık o hastalığa karşı bağışıktır. Oluşan bağışıklama genellikle ömür boyu vücutta kalır ve hastalık etkeni ile karşılaşınca onu etkisiz kılmak için savaşır.

Bağışıklama; aşıyla önlenebilir hastalıkların ve ölümlerin önlenmesi açısından en önemli toplum sağlığı müdahaleleri arasında yer almaktadır. Aşılanarak bağışık hale gelmiş bireylerin oluşturduğu toplumlarda hastalıklar, salgınlar görülmez.

AŞILARIN ETKİ MEKANİZMASI NASILDIR?
Mikroplar hem çevremizde hem de vücudumuzda yani her yerdedir. Bir kişi duyarlı olduğunda ve zararlı bir organizma ile karşılaştığında, bu durum hastalığa ve ölüme yol açabilir.

Vücudun kendisini mikroplara karşı savunmasının birçok yolu vardır. Deri, mukus ve silyalar (mikropları akciğerlerden uzaklaştıran hareketli mikroskobik tüycükler), mikropların vücuda girmesini ilk etapta önlemek için fiziksel engeller olarak çalışır.

Bir mikrop vücuda bulaştığında, vücudumuzun bağışıklık sistemi adı verilen savunması tetiklenir. Mikrop, saldırıya uğrar ve yok edilir.

Mikrop; vücutta hastalığa neden olabilen bir bakteri, virüs, parazit veya mantardır. Antikor oluşumuna neden olan bir mikrobun alt parçasına antijen denir. Mikrobun antijenine yanıt olarak üretilen antikorları, vücudumuzun savunma sistemindeki askerler olarak düşünebilirsiniz. Sistemimizdeki her antikor veya asker, belirli bir antijeni tanımak üzere eğitilmiştir. İnsan vücudu bir mikroba ilk kez maruz kaldığında, bağışıklık sisteminin yanıt vermesi ve ona özgü antikorları üretmesi zaman alır. Bu arada kişi hastalanmaya yatkındır. Antijene özgü antikorlar üretildikten sonra mikrobu yok etmek ve hastalığı durdurmak için bağışıklık sisteminin geri kalanıyla birlikte çalışır.

Bir mikroba karşı oluşan antikorlar genellikle başka bir mikroba karşı koruma sağlamaz, o mikroba özgüdür. Vücut, bir antijene ilk tepkisinde antikor ürettikten sonra antikor üreten bellek hücreleri oluşturur. Vücut aynı mikroba birden fazla kez maruz kalırsa antikor yanıtı ilk seferden çok daha hızlı ve etkilidir çünkü bellek hücreleri bu mikroba karşı antikorları dışarı pompalamaya hazırdır.

Bu, eğer kişi gelecekte mikroba maruz kalırsa bağışıklık sisteminin hastalığa karşı koruyarak anında tepki verebileceği anlamına gelir.

AŞILAR VÜCUDUMUZA NASIL YARDIMCI OLUR?
Aşılar, vücutta bağışıklık sistemini uyaran belirli bir organizmanın (antijen) zayıflatılmış veya etkisizleştirilmiş kısımlarını içerir. Yeni aşılar, antijenin kendisinden ziyade antijen üretme planını içerir. Aşı uygulanan kişide, bu zayıflatılmış versiyon hastalığa neden olmayacak ancak bağışıklık sistemini mikroba verilen ilk tepkide olduğu gibi çok fazla tepki vermesi için harekete geçirecektir.

Bazı aşılar, haftalar veya aylar aralığında verilen birden çok doz gerektirir. Bu bazen uzun ömürlü antikorların üretimine ve bellek hücrelerinin gelişimine izin vermek için gereklidir. Bu şekilde vücut, hastalığa neden olan belirli bir organizma ile savaşmak için eğitilir ve gelecekte maruz kaldığında hızla savaşmak için hafızasını oluşturur.

Bir aşı, mikrobun antikor oluşumuna neden olan zararsız ve çok küçük bir parçasını içerir. Bu, vücudumuzun mikroba özgü antikor üretebilmesi için yeterlidir. Vücut daha sonra aşısı uygulanan mikropla karşılaştığında onu nasıl yok edeceğini biliyor olacaktır.

Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.